De fauna van de Verdon

De verticale rotswanden van de Verdon vormen één immense zitstok. Boven de gieren, waaraan we een aparte pagina wijden, cirkelt de steenarend, die in de canyon nestelt, samen met de slangenarend — een slangenetende, trekkende arend — en de slechtvalk, het snelste dier ter wereld in een duikvlucht. ’s Nachts regeert de oehoe, de grootste nachtroofvogel van het continent.

Op de rots zelf leven specialisten: de rotskruiper, een klein grijs vogeltje met karmozijnrode vleugels dat de rotswanden beklimt als een gevleugelde muis; de alpenkraai en de raaf; en de alpengierzwaluw, de grootste gierzwaluw van Europa, die nestelt in de rotsspleten. Het Parc naturel régional du Verdon heeft meer dan 180 vogelsoorten geteld.

Onder het turquoise oppervlak leeft een schat: de apron du Rhône (Zingel asper). Deze kleine vis met een spitse snuit, endemisch voor uitsluitend het Rhône-bekken, is uit meer dan acht tiende van zijn oorspronkelijke verspreidingsgebied verdwenen. Herontdekt in de grote kloven in 2001, vormt hij er een door de stuwdammen geïsoleerde populatie — een van de laatste van Frankrijk. Hij is zo bedreigd dat een biotoopbeschermingsbesluit sinds 2012 over zijn leefgebied in de kloven waakt, en dat er een nationaal actieplan aan hem is gewijd.

Hij deelt de rivier met de beekforel, ooit koningin van de plek, en een gezelschap vissen van communautair belang — mediterrane barbeel, blageon (Telestes souffia), rivierdonderpad, toxostome (Parachondrostoma toxostoma) — evenals de kwetsbare witklauwrivierkreeft (Austropotamobius pallipes). Op de oevers vormt de Europese bever, van nature teruggekeerd, het landschap; de Europese otter, decennialang verdwenen, laat er sinds kort weer nieuwe sporen van zijn terugkeer achter. In de rustige wateren van de lage kloven schuilt de Europese moerasschildpad, onze zoetwaterschildpad.

Zodra de eerste lauwe regens vallen, stijgt er een nachtelijk concert op uit de poelen en waterkommen van de Verdon. De mediterrane boomkikker geeft er de toon aan; hij deelt de rustige wateren met de groene kikkers uit het geslacht Pelophylax — waaronder de meerkikker — die overdag in groepen actief zijn, in tegenstelling tot de meeste andere amfibieën van de canyon. De westelijke gewone pad, de grootste pad van de streek, en de rugstreeppad, pionier van tijdelijke wateren, trekken al vanaf het einde van de winter naar de poelen. In de koelte van de beken en op grotere hoogte neemt de bruine kikker het over.

Nog schuwer zijn de groengestipte kikker, een kleine gravende kikker met opvallend lange poten, en de vroedmeesterpad, waarvan het mannetje de eieren zelf meedraagt, gewikkeld rond zijn poten, tot ze uitkomen — een unieke eigenschap onder de amfibieën van de Verdon. ’s Nachts verraadt zijn fluitende, klokjesachtige roep zijn aanwezigheid. In de vochtige ondergroei en onder de stenen van de beken leeft de vuursalamander, met een zwarte huid vol felgele vlekken, giftig voor zijn predatoren. Deze amfibieën worden sinds het begin van de jaren 2000 gevolgd door het Parc naturel régional du Verdon, de LPO PACA en het Conservatoire d’espaces naturels PACA, met herhaalde waarnemingen in Castellane, Rougon, Trigance, Aiguines en Moustiers-Sainte-Marie.

Het kalksteen is doorgroefd met grotten, en de grotten zitten vol leven. Het Park van de Verdon herbergt tweeëntwintig vleermuissoorten — van de tweeëndertig die Frankrijk telt —, waarvan er vijftien in de kloven voorkomen. De ster is Capaccini’s vleermuis, een zeldzame vissende vleermuis die rakelings over het water jaagt om insecten en jonge vissen te vangen. De grot van Esparron, in de lage kloven, herbergt alleen al bijna 30% van de Franse voortplantingspopulatie van de soort: meer dan 2.000 vleermuizen werpen er elke zomer hun jongen. Ook de langvleugelvleermuis, de vale vleermuis en de kleine vale vleermuis, de mopsvleermuis en de hoefijzerneuzen leven er. Ze zijn allemaal beschermd, en een biotoopbesluit waakt over hun verblijfplaatsen.

Ver van de rotswanden herbergen de eiken- en dennenbossen en de garrigue het grootste deel van de landfauna: ree, wild zwijn, rode vos, rode eekhoorn, en de gems, die de rotshellingen van de canyon heeft gekoloniseerd. Hoger op, richting de Haut-Verdon, fluit de alpenmarmot op de alpenweiden. Sinds de jaren 90 is de grijze wolf terug in de regio, in een discrete herkolonisatie.

Wat de reptielen betreft, is de ster de parelhagedis — de grootste hagedis van Europa, tot 60 centimeter lang, bezaaid met blauwe oogvlekken —, die zich zont op oude muren en puinhellingen. Hij deelt de garrigue met de westelijke smaragdhagedis, de muurhagedis, twee ongevaarlijke slangen (de ringslang en de adderringslang) en de giftige aspisadder. Hogerop, op de alpenweiden van de Haut-Verdon, leeft ook de zeldzame spitssnuitadder (Natura 2000-gebied Grand Coyer, in Thorame-Haute).

Deze rijkdom is geen toeval: ze wordt beschermd. Het Parc naturel régional du Verdon beheert zes Natura 2000-gebieden, en meerdere soorten genieten sterke bescherming — biotoopbesluiten voor de apron du Rhône (2012) en Capaccini’s vleermuis (2009), een nationaal actieplan voor de apron. Zelfs de insecten tellen mee: de Spaanse vlag, de moerasparelmoervlinder, het vliegend hert en de heldenboktor behoren tot de soorten die de bescherming van de canyon hebben gerechtvaardigd.